Gepost door: Bourdonne | 11 januari , 2010

Moeder van het Woord

Regelmatig wordt christenen (en dan vooral de katholieke Kerk) verweten in de loop van de geschiedenis te hebben geknoeid met de Bijbel. De Kerk zou, ten behoeve van het orthodox-christelijke gedachtegoed, teksten hebben aangepast, stukken hebben verwijderd, toegevoegd, verdraaid, bewust verkeerd overgeschreven, fout vertaald en ga zo maar door. Verschillende christelijke stromingen met allerhande opvattingen over de natuur van Christus en de aard van het Goddelijk Mysterie zouden op deze manier zijn geëlimineerd net zolang tot de orthodox-behoudende christelijke stroming de hoofdstroom was geworden.

De woorden “verweten” en “geknoeid” duiden al aan dat de aanpassingen in de Schrift niet worden gezien als een positieve invloed. Integendeel, het bijschaven van de teksten wordt beschouwd als vervalsing van de Schrift. Door teksten te veranderen zodat de inhoud beter in je straatje past en vervolgens op de aangepaste Schrift de leer van de Kerk te baseren zou het christendom zich steeds meer hebben verwijderd van de oorspronkelijke leer van Jezus. Deze oorspronkelijke leer zouden we dan ook meer terugvinden in de buitenbijbelse boeken zoals de evangeliën van bijvoorbeeld Thomas en Maria Magdalena, dan in de canonieke Bijbelboeken. Bewijzen voor de theorie dat de Kerk de teksten van de Schrift op wat voor manier dan ook heeft veranderd worden dan ook vaak triomfantelijk aangedragen om aan te tonen dat de huidige Bijbel, en daarmee de huidige kerkleer, niet deugt en dat we ‘terug’ moeten naar een ‘oorspronkelijk’ christendom – vaak wordt hiermee dan een gnostisch christendom bedoeld.

Geconfronteerd met de geschiedenis van het ontstaan van de Bijbel schieten veel christenen in de verdediging tegen de Bijbelwetenschap door geschiedkundige tegenargumenten in te brengen om de theorie dat de Kerk de Bijbel heeft aangepast aan haar geloof te ontkrachten. Hoewel de argumenten vóór het aanpassen van de Schrift door orthodoxe kerkvaders ten behoeve van het orthodox-christelijke gedachtegoed zeer sterk zijn weten sommige christenen werkelijk ingenieuze constructies te bedenken om hard te maken dat daadwerkelijk de oorspronkelijke teksten, geschreven door ooggetuigen, in onze Bijbel staan. Kennelijk is het aanpassen van Bijbelteksten aan het geloof van de Kerk, door de Kerk, ook in de ogen van christenen iets dat niet helemaal in de haak is.

Óf er geknoeid is met de Bijbelteksten, óf de Bijbel is aangepast aan het geloof van de jonge orthodoxe stroming in de Kerk, óf de apocriefe evangeliën inderdaad wél betrouwbare, niet-bijgeschaafde teksten bevat, ik kan het niet zeggen. La Bourdon is een eenvoudige huismoeder zonder verstand van Bijbelwetenschap en Kerkgeschiedenis. Ik heb nogal de indruk dat de Bijbelwetenschappers een stuk sterkere argumenten hebben voor het standpunt dat de Kerk de Bijbel heeft aangepast aan haar geloof, dan dat de orthodoxe christenen hebben voor de theorie dat de Bijbel onaangepaste teksten bevat, onder andere doordat iedereen die ik hoog acht wat betreft kennis op dit gebied onderkent dat de Bijbel is veranderd door de Kerk. Wat ik in elk geval weet is dat wij als orthodoxe christenen, door furieus te reageren op deze beschuldigingen van niet-christenen en door op dezelfde manier, maar dan veel minder goed onderbouwd, te argumenteren, onszelf lelijk in de vingers snijden.

Om te beginnen: wat boeit het ons wat Bijbelwetenschappers aantonen dat de Kerkvaders hebben gedaan met de overgeleverde geschriften om de Bijbel te maken tot wat die nu is? Wat boeit het hoe de Bijbel is geworden wat hij is? Waar het om gaat is, dát de Bijbel is wat hij nu is en dat dít de Bijbel is die de Kerk ons, geleid door de Heilige Geest, heeft gegeven. Punt. Is die Bijbel tot stand gekomen door geknoei, gedraai, vervalsingen, serieuze Bijbelwetenschap, gepruts, verkeerde vertalingen, gedegen onderzoek, ruzie, bewuste aanpassingen en weet ik wat niet al, dan is dat blijkbaar de manier waarop God, door mensen heen, heeft gewerkt. Het is niet aan ons daartegen te protesteren of onze neus over op te halen.

Het is echter belangrijker om te beseffen dat we hier een kijkje krijgen in het gezinsleven van de Heilige Familie. Zoals eerder gezegd is La Bourdon de moeder van drie kleine kinderen en weet zij nogal goed wat het inhoudt om te proberen zulke oneindig kostbare mensjes te begeleiden bij hun volwassen-worden. Hoe een dergelijk proces verloopt in een gezin met een zondeloze Moeder en Zoon, waarbij de laatste ook God is, heb ik natuurlijk geen idee van. Ik stel me zo voor dat Maria geen hondsbrutale antwoorden, regelrechte ongehoorzaamheid en ruzies om niks (één Kind hebben heeft zijn voordelen) te verduren had. Evenmin zal zij onterecht tegen Hem zijn uitgevallen als ze slecht had geslapen en zal ze Hem altijd naar beste kunnen de aandacht hebben gegeven die Hij nodig had in plaats van haar tijd te besteden aan flauwekul. (tja en zo kan het gebeuren dat het gegeven inkijkje vooral MIJN gezinsleven betreft) Maar hoe het ook zij, een kind, en ook een Kind, heeft opvoeding nodig. Maria zal Jezus hebben opgevoed. In Zijn eerste babbels praatte Hij háár na. Zijn accent was het hare. Haar ideeën werden de Zijne. Zij heeft Hem grootgebracht en Hem geleerd wat Hij moest weten. Zij heeft Hem de oude verhalen van haar volk verteld. Zijn geloof gevormd. En dat zal ze goed hebben gedaan, de uitkomst zal dát zijn geweest, wat God wilde dat het werd.

Zó is het met de Kerk en de Bijbel. Immers, Maria heeft Jezus, Die het Woord is, gebaard. Zó heeft ook de Kerk de Bijbel, die Gods woord is, gebaard. Natuurlijk staat het Woord aan het begin van alles en heeft het Woord het heelal geschapen, de wereld, de natuur, die uiteindelijk haar vervolmaking, haar uiteindelijke doel, in Maria heeft gevonden. Het Woord is het fundament van alles. Maar het Woord heeft zich verlaagd en is een baby, een mensje geworden, de Zoon van een Moeder. Hij heeft Zich door haar laten voortbrengen en opvoeden. Hij heeft Zich door haar laten maken tot wat Hij is. Zo is ook de Bijbel zowel fundament onder ons geloof, onder de Kerk en onder de leer, als ook een product van de Kerk, van ons geloof en van onze leer. De Kerk heeft de Bijbel, Gods woord, gevormd, bijgeschaafd, in de juiste richting duwtjes gegeven, ondersteund, aangemoedigd, opgevoed.

Dóór de correctie, door het bijschaven, door het zuiver houden heeft de Kerk de Bijbel gemaakt tot wat het nu is. Dat is opvoeding. Géén vervalsing. Maria, als product van het scheppende Woord, baarde dat Woord en voedde het op, de Kerk, wiens leer is gefundeerd op de Schrift, heeft het woord van God voortgebracht en gemaakt tot wat het is. Dat is niet iets om tegen te protesteren, het is zoals het is. De Heilige Familie laat het ons zien.

Wat Bijbelwetenschappers ons laten zien over het ontstaan van de Bijbel kunnen wij daarom gerust voor waarheid aannemen, uiteraard met inachtneming van de mitsen en maren die we kunnen aanvoeren voor álle takken van wetenschap, zodat we gewoon degene kunnen geloven die de beste argumenten levert en de meest correcte methoden hanteert. Dat kan interessant zijn, het kan ons zelfs helpen de Schrift nog meer te doorgronden. Ons geloof hangt er tenslotte niet van af.


Reacties

  1. [...] 11/01/2010 · Laat een reactie achter Zeer de moeite waard, als je het mij vraagt [...]

  2. [...] La Bourdon. Ik kan hier (afgezien van het huismoeder-gedeelte) volledig achter staan. Ik heb ook zelden mijn [...]

  3. Even nog, vlak voor het slapen gaan. Er zijn twee redenen waarom boeken apocrief zijn:
    1- het zijn vervalsingen: de auteur die erop staat is niet degene die het geschreven heeft. Het boek is door iemand anders geschreven die er een gezaghebbende auteur opzet om zo het geschrift gewicht mee te geven. Meestal zijn dat gnostisch-ketterse en/of apocalyptische geschriften (apocalypsen kwamen pas na Christus in de mode, dus apocalypsen die claimen oudtestamentisch te zijn, zijn bijna zeker vervalsingen en dat zijn er nogal wat).
    2- het is een geschrift met een oude kern waar veel latere toevoegingen doorheen zitten die niet meer te ontwarren zijn.

    De Kerkvaders hebben hierin goed werk gedaan, tot nu toe heeft niemand het beter weten te doen. Dus waarom al dat gezeur steeds? Ik denk om een aantal redenen:
    1- pure sensatiezucht. Als Dan Brown schrijft dat de Kerk altijd netjes met de Bijbel is omgegaan dan verkoopt hij niet een miljoen boeken. Dat doet hij door te “onthullen” dat er één en ander niet in de haak is. Of dat klopt of niet, dat doet er voor hem niet toe, verkopen is verkopen.
    2- sommige mensen hebben een agenda: ze sympathiseren om welke (voor mij onbegrijpelijke) reden dan ook met één of andere ketterij die meer dan duizend jaar geleden al ontmaskerd is, graven ergens een halfvergeten apocrief op die ze in de straat te pas komt en bombarderen dat dan tot “het ware verhaal”. Bijna altijd zonder enig argument. Ze komen daarmee weg omdat het grote publiek geen enkele kennis van zaken heeft.
    3- Bijbelwetenschappers kunnen alleen in de publiciteit komen door iets sensationeels te melden. Het enige sensationele dat een Bijbelwetenschapper kan melden, is dat er iets niet klopt met de Bijbel zoals we die vandaag kennen. Wetenschappelijke aandachttrekkerij dus.
    4- het is een gemakkelijke manier om de Kerk verdacht te maken die gretig aangegrepen wordt door lieden die de Kerk om de één of andere reden vijandig gezind zijn. Misschien vroeger ooit een keer streng toegesproken door een pater en daar nooit overheen gekomen.

    En dan is er nog de klinkklare onzin die om redenen van botte onwetendheid door veel mensen geslikt wordt. Laatst las ik “holy blood holy grail” waarin (tussen heel veel andere domheid) verkondigd werd dat Jezus wel getrouwd zou zijn geweest. Enige argument: de meeste mannen trouwen dus zal Jezus ook wel getrouwd zijn geweest. Dat het hele Evangelie van kaft tot kaft nu voortdurend het punt maakt dat Jezus uniek is, dat wordt simpelweg genegeerd. En dat gaat erin omdat de doelgroep domweg dat Evangelie niet leest en er blind van uitgaat dat de schrijvers het wel zullen weten. Nou nee dus, die schrijvers zijn charlatans die honderden pagina’s achter elkaar in de ruimte zwetsen.

    Natuurlijk is de Bijbel zoals we die nu hebben niet woordelijk hetzelfde als de oorspronkelijke tekst. Door talloze keren copiëren zijn er onvermijdelijk verschillen in geslopen. Door vertalingen ontstaan ook verschillen. Leg maar drie verschillende Nederlandse vertalingen naast elkaar, de teksten zijn soms amper herkenbaar. Maar precies datzelfde geldt voor elke klassieke tekst. Daar wordt bij Homerus niks achter gezocht, bij de Bijbel wel.


Geef een reactie

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log Out / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log Out / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log Out / Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorieën

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.