Vind ik leuk:

Vandaag vieren we het hoogfeest van de Heilige Jozef, de echtgenoot van de Heilige Maagd Maria en de ‘voedstervader’ (waarschijnlijk een vlaams woord want het voelt voor mij heel vreemd om het op te schrijven) van het Kind Jezus. Voedstervader betekent zoiets als pleegvader of stiefvader: je bent niet de verwekker van je kind, maar wel getrouwd met diens moeder en je bent de echtgenoot en vader van je gezin. Deze rol speelde de Heilige Jozef in het leven van Maria en Jezus.

In de Bijbel lezen we over Jozef. Hij trouwde met Maria, ondanks het feit dat ze zwanger was, en dat niet van hem. Hij begeleidde Maria op reizen naar Bethlehem en naar Egypte. Hij stond Maria bij toen ze haar Kind baarde. Jozef leefde op een manier die haaks staat op alles waar de wereld tegenwoordig waarde aan hecht. Hij bracht met liefde een kind groot dat niet van hem was. Uit zijn huwelijk haalde hij geen enkel persoonlijk gewin noch evolutionair, in het doorgeven van zijn genen, noch hedonistisch, in seksueel genot of zelfontplooiing. Integendeel: zijn eigen seksualiteit offerde Jozef op aan de innige band tussen zijn vrouw en God – zijn huwelijk heeft hij nooit geconsumeerd. Ongetwijfeld heeft zijn huwelijk met Maria en het koekoeksjong in zijn huis hem verlaagd in de achting van zijn omgeving.

Jozef, al tweeduizend jaar wordt hij gehoond om zijn dienende leven waarin hij niks vroeg voor zichzelf. Zijn hele leven in het teken van zijn vrouw en Kind. In wie herkennen wij de rol die Jozef heeft vervuld voor zijn vrouw Maria? Maria is immers de Kerk – wie is de onzichtbare dienaar van de Kerk, wie verbeeldt Haar bruidegom, wiens leven staat in dienst van Haar en Haar Kind? Wie zijn de mannen die hun leven, hun zelfontplooiing, hun genetisch materiaal, hun seksualiteit opofferen om Haar te dienen, te beschermen, haar te helpen haar Kind in de wereld te brengen? De priester: een levend rondlopende aanklacht tegen een hedonistische wereld. Hij maakt ons razend. Geen wonder dat hij zo vaak het slachtoffer is van beschimping.

Sommige stemmen, ook van binnenuit de Kerk, beweren dat het achterhaalde priestercelibaat op het punt staat te verdwijnen of dat dit tenminste overwogen moet worden. Het celibaat heeft volgens hen immers geen dogmatische basis. La Bourdon vindt het te zot om over na te denken – geen dogmatische basis? In het licht van Jozef als beeld van de geestelijkheid, waar we werkelijk niet omheen kunnen, is het immers volstrekt duidelijk? Is Maria’s eeuwige maagdelijkheid dan geen dogma? En betekent háár maagdelijkheid voor Jozef iets anders dan het celibaat? Een celibatair leven waartoe hij door de engel Gods is geroepen en dat hij vrijwillig heeft aanvaard!

Over het leven van de Heilige Familie heb ik al eerder gespeculeerd. Het is voor mij volstrekt onvoorstelbaar hoe een gezinsleven bestaande uit één perfect Kind, toevallig ook nog eens God, een zondeloze Moeder en een zorgzame vader eruit moet zien. Dat zegt ongetwijfeld meer over mij dan over hen. Toch kan het helpen uit eigen ervaringen te putten om, door het beeld van de Heilige Familie, meer te verstaan van het Mysterie van de Kerk.

La Bourdon heeft drie keer, Godzijdank altijd voorspoedig, een kind mogen baren. Voorspoedig, ja, maar dit maakt het nog niet eenvoudig. Ondanks de protesten van moderne feministen (aan mannen heb je niks in de verloskamer!) en ouderwetse vaders (bevallen is een vrouwending, ik ga voetbal kijken) kan ik moeilijk geloven dat ik de enige ben die de aanwezigheid van haar man, de vader, als onmisbaar heeft ervaren.

Maria, weliswaar onbevlekt ontvangen en door Gods bijzondere genade gevrijwaard van elke persoonlijke zonde, bleef niet gevrijwaard van lichamelijke aftakeling, pijn en de dood. Mede daardoor, hoewel ik nogmaals geen enkele pretentie heb theologische waarheden te schrijven, ben ik ervan overtuigd dat haar bevalling een bevalling moet zijn geweest met alle aspecten van pijn en ellende die daarbij horen, ook als het voorspoedig gaat.

La Bourdon verbeeldt zich niet te weten wat er allemaal precies is gebeurd in de stal van Bethlehem. Het lijkt mij als moeder en als arts met verloskundige ervaring niet onwaarschijnlijk dat Jozef, immers de enig aanwezige bij Maria’s bevalling, bij het ter wereld komen van Jezus uit het lichaam van Maria, een actieve rol heeft gespeeld. Ik stel mij voor dat hij bijvoorbeeld de pasgeboren Baby heeft aangepakt en op de buik van Diens moeder heeft gelegd. Doet een priester niet hetzelfde wanneer hij, als dienaar van de Kerk, Christus van Haar, Zijn moeder, ontvangt en vervolgens aan Haar, Zijn Lichaam, de gemeenschap der gelovigen, teruggeeft? Hem aan ons uitdeelt? Zoals een bevriend diaken mij uitlegde laat de opbouw van de Heilige Mis, in de Tridentijnse Ritus, ons precies dit zien: het pateen, dat Maria symboliseert, draagt de Hostie, totdat deze met behulp van de priester op het corporale wordt geschoven waarna de subdiaken het pateen beschermend vasthoudt tijdens een groot deel van de Mis. Maria, de vrouw in de woestijn, het beeld van de Kerk, wordt zo beschermd door haar Bruidegom, waarvan de geestelijkheid het beeld is.

In de hal van het huis van La Bourdon hangt een reproductie van dit icoon:

waarop een zorgzame, beschermende Jozef te zien is met zijn armen om Maria en haar Kind heen.

Jozef schijnt niet vaak op iconen te worden afgebeeld aangezien (logisch) de aandacht meestal uitgaat naar de diepste kern van ons geloof: de innige eenwording van Jezus, die God is, met Maria die de Kerk is. Alle toevoegingen leiden af. Toch moeten we daar ook niet te star in zijn: God zelf riep Jozef tot zijn taak, Hij wílde dat deze man Zijn papa werd, Zijn Moeder bijstond en hielp. God koos ervoor de priesters Zijn handen en voeten en die van de Kerk te laten zijn in deze wereld. Wie zijn wij om Jozef weg te wuiven?